K

MEYDANDA OLUP FARKINDA OLMADIĞIMIZ OK BURCU (?)

MEYDANDA OLUP FARKINDA OLMADIĞIMIZ OK BURCU (?)
Kayseri Meydanı’nda… Yanından yakınından yüzlerce defa geçmiş olmamıza rağmen (bu yazıyı okuyana kadar) eminim çoğumuz farkında bile değildir; “OK BURCU”nun varlığından. Üstelik şehrin tam da göbeğinde olmasına rağmen. Bilen ve görenler ise ne yazık ki Ok Burcu’nu Kayseri Kalesi’nin devamı zanneder. Oysa; Kayseri Kalesi ile Ok Burcu’nun yapım tarihleri arasında neredeyse bin yıllık bir fark vardır.!

Ok Burcu hakkında en önemli bilgileri, yapımından yaklaşık 170 yıl sonra gelişen bir olaydan elde ediyoruz. Buna göre; Kayseri’de Erâtna Devleti’nden sonra kurulan Kadı Burhâneddin Devleti döneminde (1381-1398), dönemin tarih yazarı (vakanüvis) olan, Erdeşir-i Esterâbâdî'nin Bezm u Rezm adlı eserinde vermiş̧ olduğu bilgilerden öğreniyoruz; Kayseri valisi ve aynı zamanda Kadı Burhâneddin’in yeğeni de olan Şeyh Müeyyed...

1396 yılında amcasına karşı Karamanlılar tarafına geçerek görev yaptığı Kayseri Kalesi’nde bir isyan hareketine kalkışır. Bunu üzerine Kadı Burhâneddin de ordusu ile Sivas’tan hareket edip Kayseri'ye gelerek savunma halindeki kaleyi muhasara etmeye başlar. Yeğen Şeyh Müeyyed ise direnir. Nihayet Dış Surlar’ın Sivas Kapısı zorlanarak şehre girilir.

Ayrıca İç Kale’nin doğu kapısı da (Kağnı Pazarı’na açılan Dizdar Kapısı) yeğeni Şeyh Müeyyed çıkamasın diye tutulur. Daha sonra Kadı Burhâneddin Şeyh Müeyyed'in bulunduğu sarayın etrafındaki “ikinci surlara”(!) derhal bir merdiven kurulmasını ve bu surların aşılarak içeri girilip, yeğeninin sıkıştırılmasını emreder.

Kayseri Kalesi için çok önemli olan bu bilgilerden şu sonuçlara varıyoruz; Dış Surlar’ın içinde fakat İç Kale’nin de dışında ikinci bir sur daha vardı.! Zira Kadı Burhâneddin’in askerleri Dış Surların, Sivas Kapısı’ndan şehre girmişler fakat saraya ulaşamamışlardır. Ancak Dış Surlar’ı geçtikten sonra, ikinci surlardan da inerek ancak saraya girebilmişlerdi. (Saray yani Devlethâne, Kale ile bu ikinci surlar arasında idi.)   

İşte; Ok Burcu söz konusu ettiğimiz bu “iç surlar” üzerinde idi. Bu iç surlar şimdiki Kapalı Çarşı’nın ve Bürüngüz Camii’nin yanındaki meydana açılan eski Demir Kapı’dan başlayıp bugünkü Cumhuriyet Meydanı’nın ortasından geçip, Vilâyet Konağı’nı dışarıda bırakarak Ok Burcu’na geliyor ve oradan da İç Kale’nin doğu kapısına (Dizdar kapısı) ulaşıyordu.

Konumuz olan ”Ok Burcu” ve “iç surlar” 1225 yılında Alâeddin Keykubâd tarafından yaklaşan Moğol tehlikesine karşı Kayseri Kalesi’nin onarımı sırasında tedbîren ilave edilmiştir. Buna ait en önemli belge ise şimdiki Vilayet Konağı (Valilik) ile Orduevi arasında bulunan ancak yıkılarak ortadan kalkmış̧ olan, bu surun devamına ait bir parça üzerindeki kitabe idi. (Bu kitabe şu an Kayseri Müzesi deposundadır.)

Günümüzde Dış Kale Surlarının büyük bölümü yok olmuştur. İç Surların ise tamamı yok olmuştur. Sadece “Ok Burcu” kalmıştır.!

Ok Burcu; prizmal plânından dolayı “Üçkule” olarak da isimlendirilir.

Ok Burcu yukarıda bahsi geçen sarayı yani Devlethâne'yi muhafaza eden surların bugüne kalmış̧ tek bakiyesidir. Burç, iki katlı olarak tamamen kesme taşlardan yapılmıştı. Ancak ikinci kat 1900’lü yıllarda mevcut iken daha sonraki dönemde maalesef yok olmuştur.

İkinci kata çıkılan merdivenler, ağabeyi İzzeddin Keykâvus tarafından aynı dönemde yaptırılmış olan Yoğunburç merdivenleri gibi içerden olmayıp, dışarıdandı. Ancak bu merdivenler de ikinci kat gibi ne yazık ki günümüze ulaşamamıştır. Yapı taşları üzerinde Keykubâd dönemine ait diğer binalarda da görülen taş ustaları (taşçı) işaretleri bulunmaktadır.

Yapı 1995 yılında Kültür Bakanlığınca mevcut kısmı restore edilerek, koruma altına alınmıştır. Şimdi Kayseri Meydanı’na yolunuz düştüğünde Kayseri Meydanı ile Kadı Burhaneddin’in oğlu olan Zeynel Abidin’in türbesi arasında yer alan “Ok Burcu”na durup bu bilgiler ışığında bir kez daha bakmanızı ve özellikle incelemenizi dilerim.

Kalın sağlıcakla…

..................................................…….

Kaynakçalar;

•KAYSERİ’DE SELÇUKLU SARAYLARI VE KÖŞKLERİ (Mehmet Çayırdağ)

•BEZM U REZM / EĞLENCE VE SAVAŞ (Aziz Bin Erdeşir-i Esterâbâdî )

•KAYSERİ TAŞINMAZ KÜLTÜR VARLIKLARI ENVANTERİ CİLT I

GÖNDER
×
Birden çok mail adresi varsa mail adreslerini virgül ile ayırınız
Max 200 karakter
Gönder
×
bu kısma açılan video gelece
×
K